Riskli Yapı Tespiti Nasıl Yapılır? Başvurudan Karara Adım Adım

Kentsel dönüşümün ilk adımı yıkım değil, tespit. Bir binanın 6306 sayılı Kanun kapsamına girip girmediği, riskli yapı tespit raporuyla belirlenir. Rapor olmadan ne kira yardımı ne vergi muafiyeti ne de salt çoğunluk kuralı devreye girer.

1. Kim başvurabilir?

Tespit için tek bir malikin başvurusu yeterlidir. Diğer maliklerin onayı aranmaz; bu aşamada çoğunluk gerekmez. Çoğunluk kuralı, rapor çıktıktan sonra yeniden yapım veya güçlendirme kararı alınırken devreye girer.

2. Nereye başvurulur?

Tespit, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılmış kuruluşlara yapılır. Lisansı olmayan bir firmanın verdiği rapor kanun kapsamında geçerli değildir. Başvuru öncesinde kuruluşun lisans durumunu teyit etmek, boşa zaman ve para harcamayı önler.

3. Sahada ne yapılır?

Tespit gözle bakmakla olmaz. Kolonlardan beton karot numunesi alınır, donatı taraması yapılır, taşıyıcı sistem röleve ile çıkarılır ve zemin bilgisiyle birlikte hesaba girer. İşlem sırasında dairede sıva ve boya tahribatı olur; bunlar rapor sonrası onarılır.

Bu aşamada en sık yapılan hata, numune sayısını azaltarak maliyeti düşürmeye çalışmak. Eksik numune, gerçekte riskli olan bir binanın “risksiz” çıkmasına yol açabilir — kısa vadede tasarruf, uzun vadede can güvenliği sorunudur.

4. Rapor sonucu ve tebligat

Hazırlanan rapor Bakanlığın ilgili birimine sunulur, incelenir ve onaylanırsa yapı “riskli” olarak tapu kaydına işlenir. Ardından maliklere tebligat yapılır. Tebligat, sürecin resmî başlangıç saatidir; sonraki bütün süreler bu tarihten işlemeye başlar.

5. İtiraz hakkı

Rapora itiraz edilebilir. İtirazlar, üniversitelerden görevlendirilen üyelerin de yer aldığı teknik heyet tarafından incelenir. İtirazın reddi halinde yıkım süreci işlemeye devam eder. İtiraz etmek süreci durdurmaz; yalnızca inceleme talebi oluşturur.

6. Rapordan sonra: yıkım mı güçlendirme mi?

Riskli yapı raporu, otomatik olarak “yıkılacak” anlamına gelmez. Kanun güçlendirme seçeneğini de tanır. Hangisinin doğru olduğu binanın taşıyıcı sistemine, güçlendirme maliyetinin yeniden yapım maliyetine oranına ve imar hakkına bağlıdır.

Pratikte şu soruyu sormak gerekir: güçlendirme, yeniden yapım maliyetinin yarısını aşıyor ve imar hakkı da daire kazandırmıyorsa güçlendirme mantıklı olabilir. Ama imar hakkı ek kat veriyorsa yeniden yapım hem daha güvenli hem ekonomik olarak daha anlamlı sonuç verir.

Sık atlanan üç nokta

Binanızın durumunu tespit başvurusu yapmadan önce konuşmak isterseniz yerinde gelip bakıyoruz. Taşıyıcı sistem, yapı yaşı ve parselin imar hakkı üzerinden ücretsiz bir ön değerlendirme sunuyoruz.